أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
272
قانون ( فارسى )
اندامان عرقزا هر اندامى از اندامان بيمار مبتلا به بيمارى سخت ، مادهء خلط سبب بيمارى را بيشتر در خود جاى داده باشد ، بيشتر عرق بيرون مىدهد . اندامانى كه عرق نمىكنند معلوم مىشود كه مادهء بيمارىزا را در بر گرفتهاند يا اندامانى هستند كه از تنگى مسامهاى بدن راه بيرون دادن عرق بر آنها بسته شده است . هم ازاينرو است كه بيمار وقتى بر يك پهلويش خوابيده است اكثرا از آن پهلو كمتر عرق پديد مىآيد ؛ زيرا طرفى كه بر زمين واقع شده فشار جسم بيمار بر آن وارد است و گدارهاى عرقش خشك مىشوند و رطوبتى بدانها نمىرسد و رطوبتى از آنها نمىتراود . اندامان عقبى مثلا پشت انسان بيشتر از قسمت جلوى انسان عرق مىكنند . مثلا سينه كمتر از پشت آمادگى عرق كردن دارد . قسمت بالايى تن بيشتر از قسمت پايين آمادگى عرق كردن دارد و بويژه سر انسان بسيار آمادهء عرق كردن است . اوقات عرق كردن - انسان در حال خوابيدن بيشتر از حالت بيدارى آمادهء عرق كردن است ؛ زيرا : 1 - حرارت سرشتى و طبيعى انسان در حالتى كه خوابيده است بيشتر از حالتى كه بيدار است به كار مواد رطوبى مىپردازد و زوايد را تصفيه مىكند . 2 - آمد و شد نفس در خواب دشوارتر از حالت بيدارى است و از اين دشوارنفسى موادى كه قابليت آب شدن در اندرون دارند به درون راه مىيابند . بقراط مىفرمايد : « اگر كسى در هنگام خوابيدن بسيار عرق كرد و سببى معلوم براى اين زياد عرق كردن نبود ، دليل اين است كه آن شخص بيش از آنكه تحمل كند و ظرفيت داشته باشد غذا را در معده انباشته است . » اگر كسى در خواب بسيار عرق مىكند و خوراكى هم نخورده است كه بگوييم از اثر زيادهروى در غذا خوردن است ، بدان ! كه چنين شخصى نياز به پاكسازى دارد . پاكسازى چرا ؟ - زيرا كسى كه تن نيرومند دارد ، و با اين حال زياد عرق مىكند ، حتما علت از بسيارى مادهء خلط در داخل بدن است و سزاوار است كه طبيعت آن مادهء در اندازه زياد را به بيرون بفرستد . - جمع شدن مادهء خلط ناباب به اين بسيارى كه سبب عرق بسيار مىشود از چيست و از كجا آمده است ؟ - چند سبب احتمالى دارد كه از قرار زيرند : 1 - سبب به وجود آمدن و جمع شدن مادهء خلط عرقزا و عرقافزا ، نزديك است . منظور از سبب نزديك اين است كه قريبا معده پر و انباشته و مالامال شده است و مالامال شدن معده از خوراكهايى است كه مدتى دور نيست به معده وارد شدهاند . دفع بلاى اين نوع از مالامالى معده